Image is not available
Image is not available

آزمایشگاه تشخیص طبی الزهرا

Alzahra Medical Laboratory
Arrow
Arrow
Slider

 

 

بیماری ذخیره گلیکوژن نام عمومی برای حدود حداقل 10 اختلال ارثی کمیاب از ذخیره گلیکوژن در بافت های بدن است.شکل های گوناگون بیماری ذخیره گلیکوژن توسط اسامی عددی وبترتیب زمانی که این نقایص شناخته شده اند، دسته بندی می شوند. هر شکل بدلیل نقص آنزیمی خاص در متابولیسم گلیکوژن ،نقص کمی وکیفی را در ذخیره گلیکوژن ایجاد می کند. تعدادی از بیماری های ذخیره گلیکوژن بخوبی مشخص شده اند.دربیشتر موارد کبد تحت تاثیر قرار دارد ولی متابولیسم گلیکوژن در قلب و عضلات هم می تواند نقص داشته باشد.

 

نوع نام آنزیم معیوب اندام تحت   تاثیر گلیکوژن در اندام تحت ثاثیر علائم بالینی
I بیماری  فن گیرکه گلوکز ۶-فسفاتاز یا سیستم انتقال کبد و کلیه افزایش در مقدار,ساختار طبیعی تجمع گلیکوژن در کبد و سلول های توبول کلیه,  هیپو گلیسمی,  لاکتیک اسیدمی کتوزیس,  هیپرلیپمی
II بیماری پومپه ۴۱αو۶→۱αگلوکیداز لیزوزومی تمام اندامها افزایش قابل توجه در مقدار ساختر طبیعی تجمع گلیکوژن در لیزوزوم ها,  واریانت با شروع در جوانی,  ضعف عضلانی واریانت با شروع در بالغین و دیستروفی عضلانی
III بیماری کوری کمبود انزیم شاخه شکن ماهیچه و کبد افزایش درمقدار شاخه های خارجی کوتاهتر هیپوگلیسمی ناشتا, بزرگی کبد در نوزادی,
I V بیماری آندروسن کمبود آنزیم شاخه ساز۱ کبد و طحال مقدار طبیعی ,های خارجی بسیار طویل تجمع پلی ساکاریدها با نقاط انشعاب کم, بزرگ شدن کبد و طحال, مرگ بر اثر نارسایی قلب و کبد در سال اول تولد
V بیماری مک اردل انقباضات (اختلال میو فسفریلاز) کمبود فسفریلاز ماهیچه افزایش متوسط در مقدار,ساختار طبیعی توانایی محدود در انجام تمرین ورزشی سخت به علت درد عضله, بالا بودن گلیکوژن غیر طبیعی عضله(۵/۲ تا۴ %)وجود مقدار بسیار کم بعداز فعالیت
VI بیماری هرس کمبود فسفریلاز کبد افزایش در مقدار بزرگی کبد, تجمع گلیکوژن در کبد, هیپوگلیسمی ملایم ,عموما پیش آگهی خوب
VII بیماری tarui کمبود فسفو فروکتوکیناز ماهیچه افزایش در مقدار,ساختار طبیعی آنمی همولیتیک
VIII - کمبود فسفریلازکیناز کبد افزایش در مقدار,ساختار طبیعی VIمانند نوع
IX - کمبود فسفریلازکیناز کبد و ماهیچه افزایش در مقدار,ساختار طبیعی VIمانند نوع
X - کمبودپروتئین کیناز وابسته  cAMP به کبد افزایش در مقدار,ساختار طبیعی بزرگی کبد, تجمع گلیکوژن در کبد

بیماری ون ژیکه Von Girke's diseases))

ادگار فن گیرکه اولین بیماری ذخیره گلیکوژن را در سال 1929 شرح داد. فرد مبتلا به این بیماری بعلت بزرگ شدن قابل ملاحظه کبد ، شکم بسیار بزرگی دارد. هیپوگلایسمی  قابل توجه بین وعده های غذایی که به تزریق اپی نفرین و گلو کاگون  جواب نمی دهد از مشخصات این بیماری است.این بیماری معمول ترین نوع بیماری ذخیره گلیکوژن است که تیپ 1 نام داردو از نقص آنزیم گلوکز 6-فسفاتاز در کبد ،مخاط روده وکلیه ایجاد می شود.نقص ایجاد شده ممکن است ناشی از فقدان خود آنزیم(تیپIa )ویا فقدان ناقل گلوکز 6-فسفات(تیپ (Ibباشد.

گلوکز 6-فسفا ت توسط گلوکز 6-فسفاتاز موجود بر روی سطح لومنی شبکه اندوپلاسمی هیدرولیز می شود.در این پروسه سه ناقل درگیر هستند:T1-ناقلی که گلوکز 6-فسفات را به داخل لومن انتقال می دهد .T2- ناقل دیگر Pi  را بداخل سیتوسول برمی گرداند. T3- این ناقل گلوکز را بداخل سیتوزول برمی گرداند. اغلب بافت ها فاقد گلوکز 6-فسفات هستند،در نتیجه گلوکز 6-فسفات برای تولید ATP  در آن بافت ها باقی می ماند.بنابراین بیماری ون ژیکه نتیجه 3 موتاسیون  می تواند باشد:

  •     GSD Iaنتیجه موتاسیون ژن گلوکوز-6-فسفاتاز در کروموزوم17q21
  • GSDlb    نتیجه موتاسیون ژنSLC37A4   ویاG6PT1    ،از ژن های ناقل گلوکز -6- فسفاتاز
  • ·GSD lc    نتیجه موتاسیون ژنSLC17A3   ویا    SLC37A4

پاتوفیزیولوژی:

نقص گلوکز 6-فسفاتاز در حدود یک در 200000نفر اتفاق افتاده و بصورت اتوزومال مغلوب به ارث می رسد.این بیماری خود را بصورت هیپو گلایسمی ناشتا ، لاکتیک اسیدمی ،هیپر لیپیدمیا و هیپر اورمیا همراه با آرتریت نقرسی نشان می دهد.

  • هیپو گلایسمی نتیجه نقص گلوکز -6فسفاتاز است .کبد این بیماران مقدار کمی گلوکز آزاد می کند که در اثر فعالیت آنزیم شاخه شکن می باشد.وجود گلوکز 6-فسفات مازاد باعث تحریک افزایش گلیکولیز در کبد و در نتیجه بالا رفتن سطح پیروات و لاکتات درخون می شود.
  • لاکتیک اسیدمی به این دلیل بوجود می آید که کبد نمی تواند بطور موثر از اسید لاکتیک برای گلوکونئوژنز استفاده کند و بطور نامناسب در پاسخ به گلوکاگون اسید لاکتیک تولید می کند .
  • هیپر اورمی ممکن است بعلت تجزیه افزایش یافته پورین ها درکبد رخ دهد.
  • هیپرلیپیدمی ممکن است بعلت دسترسی بیشتربه اسید لاکتیک برای لیپوژنز  و بسیج لیپید از بافت چربی بعلت نسبت بالای گلوکاگون در پاسخ به هیپوگلایسمی ایجاد شود.

درمان:

 تغذیه مکرر و پرهیز از ناشتا بودن به منظور حفظ غلظت قند خون است.تامین گلوکزدر تمام طول روز ودر طول خواب با تزریق گلوکزتوسط یک لوله نازوگستریک به روده انجام می شود.

 nrendo.2010.189 f2

 

بیماری پمپه Pompes Disease))

تیپ 2 بیماری ذخیره گلیکوژن یا بیماری پمپه بعلت عدم وجود آنزیم آلفا1و 4-گلیکوزیداز (یا اسید مالتاز )که بطور معمول در لیزوزوم ها یافت می شود ،ایجاد می گردد. کمبود این آنزیم منجر به تجمع گلیکوژن در لیزوزوم های همه بافت ها می شود.بعلت برداشت گرانول های گلیکوژتیک توسط لیزوزوم ها و عدم هیدرولیز گرانول ها ،لیزوزوم ها در اعمال  خود دچار نقص می شوند. بدلیل اینکه سایر مسیر های سنتز و تجزیه گلیکوژن بدون نقص است ،اختلالات متابولیک همچون ون ژیکه دیده  نمی شود.

هیپوتومی شدید ، کاردیو مگالی گسترده و کاردیوپاتی ایجاد شده باعث می شود که بیمار در اول ماه های زندگی بعلت نقص قلبی فوت کند.شکلی از بیماری کا در هنگام بلوغ رخ میدهد سبب ضعف عضلانی شدید ،بخصوص در عضلات تنفسی دیافراگم شده و مرگ بدلیل عدم کفایت تنفس رخ می دهد.

بیماری بعلت موتاسیون در بازوی بلند کروموزوم17 در ژن17q25.2-q25.3 بوجود می آید ، که بیشتر ناشی از ترانسورژن(T → G) است که در محل پیرایش  RNA تداخل داردو مانع بیان ژن می گردد.

درمان:

در 28 آوریل 2006 ،  FDAو  BLAمیوزیم (alglucosidase alfa, rhGAA) اولین درمان برای بیماران پمپه را عرضه نمودند.درمان جدید پمپه Lumizyme نام دارد که تنها در مراحل سنتز با میوزیم تفاوت دارد.

 

 

بیماری کوریCori's Disease))

تیپ3 بیماری ذخیره گلیکوژن یا بیماری کوری بدلیل نقص آنزیم شاخه شکن گلیکوژن ایجاد می شود (آمیلو 1و6 گلیکوزیداز) . بیماری بصورت اتوزومال مغلوب به نسل بعد منتقل می شود.  بدلیل اینکه شاخه های بیرونی گلیکوژن توسط فسفریلاز برداشته می شوند، گلیکوژن تجمع پیدا می کند.هپاتومگالی اتفاق می افتد ولی با افزایش سن بیمار کاهش می یابد.علائم بیماری مانند بیماری ون ژیکه ولی بسیار ملایم هستند، زیرا گلوکونئوژنز تحت تاثیر نیست و هیپوگلایسمی و عوارض آن شدت یسیار کمتری دارد.

درمان: شامل پرهیز از هیپوگلیسمی با تغذیه مکرر بصورت پر پروتئین و پرهیز از دوره های طولانی ناشتایی است.

 

بیماری اندرسونAndersen's disease)  )

این بیماری حاصل نقص آنزیم شاخه ساز گلیکوژن است ((amylo-1,4-1,6 transglucosidaseکه منجر به تشکیل  اشکال غیر طبیعی گلیکوژن متشکل از زنجیره های بلند با انشعابات کم می شود که نمی تواند توسط آنزیم هایی که به طور طبیعی مسئول تجزیه گلیکوژن هستند ، شکسته می شود.نوزادان مبتلا در سال اول زندگی با هیپوتونی و عملکرد غیر طبیعی کبد متظاهر می شوند که سپس سریعاً به سمت نارسایی کبد پیشرفت می کند.

درمان: درمان موثری به غیر از امکان یک پیوند کبد وجود ندارد.

 

بیماری مک آردلMcArdle disease) (  

اشخاص مبتلا به بیماری مک آردل در سنین نوجوانی با گرفتگی عضلانی در هنگام ورزش مشخص می شوند.این بیماری در اثر نقص فسفریلاز عضله  که برای تجزیه گلیکوژن عضلانی لازم است،ایجاد می شود.درمان موثری وجود ندارد،اما در برخی از افراد مبتلا ، چنانکه ورزش ادامه یابد ، گرفتگی عضلانی تمایل به کاهش خواهد داشت که احتمالاً به دلیل در دسترس قرار گرفتن دیگر منابع انرژی از مسیرهای متابولیسمی جایگزین ، می باشد.

این بیماری بیشتر در سنین کودکی بروز پیدا می کند و علائم آن شبیه تیپ 1 می باشد.میوگلوبین اوریا و رابدومیولیز  در پی آسیب های جدی وارده به عضله ممکن است مشاهده شود.

درمان :

رژیم غذایی پرپروتئین وپرهیز از کار سنگین می تواند بیمار را به زندگی عادی برگرداند.

 

بیماری هرسHers disease)  )

فسفریلاز کبدی یک آنزیم مولتی مریک است که از زیر واحد هایی مجتمع شده است که توسط ژن های اتوزومی و وابسته به  X کد می شوند. نقص فسفریلاز کبدی تجزیه گلیکوژن را مسدود کرده و منجر می شود کودکان در دو سال اول زندگی هپاتو مگالی ،هیپوگلیسمی و نارسایی رشد نشان دهند.

درمان: شامل تامین کربوهیدرات می باشد که رشد را بهبود می بخشد.

 

بیماری تاروی Tarui disease))

بعلت کمبود آنزیم فسفوفروکتوکیناز که بصورت آتوزومال مغلوب به ارث می رسد بوجود می آید.نقص در زیر واحد M آنزیم در اریتروسیت ها و رابدومیوسیت ها مشهود است. هیپر اوریکمی شایع است.

بیمار در سنین اول زندگی بعلت میوپاتی گسترده فوت می کند.

 gds

منابع:

  • بیوشیمی بالینی هنری- دیویدسون ۲۰۱۷
  •  Tietz Fundamentals of Clinical Chemistry

عدم نمایش دیدگاه از

1100 کاراکتر باقیمانده است


ساعات پاسخگویی
صبح ها : 7 الی 13:30
عصرها : 15 الی 20
آدرس :
خمینی شهر - خیابان شریعتی جنوبی - دارالشفاء حضرت زهرا (س)

عضویت در خبرنامه